چون انداختند کافران در دل خود غیرت غیرت جاهلیت را پس فرو فرستاد اللّه تعالٰی اطمینان خود را بر رسول خود و بر مومنان (بر صحابه) و ثابت داشت ایشان را به کلمهٔ توحید و بودند سزاوارتر به آن و لایق آن و هست اللّه تعالٰی بر هر چیز دانا -

این نیز ذکر سبب قتال و ذکر مانع قتال است یعنی مشرکان سبب را برای قتال ساخته بودند که آن حمّیت جاهلیت بود و در این قباحت بسیار مشرکان را ذکر میکند آن است منع کردن از مسجد حرام و عمره که در بین ایشان نیز جایز نبود لیکن با وجود آن ایشان مومنان را منع کردند این جاهلیت خالص است و غیرت جاهلیت این بود که در نامه صلح نوشتن الرّحمٰن الرَّحیم و محمد رسول اللّه را قبول نمی کردند و همچنین برای معبودان باطله حمّیت و عصبیت میکردند (فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ) مراد از این توفیق صبر و استقامت در مقابله حمیة الجاهلیة است و به این رسول نیز محتاج است از این سبب علی رسولهِ را ذکر کرد (وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى) آن کلمه که به آن از شرک نجات حاصل میشود و آن کلمه توحید است و این را در تفسیر قرطبی با حدیث مرفوع و با اقوال صحابه کرام نیز ذکر کرده است و مراد این است که مشرکان بر شرک محکم بودند پس اللّه تعالٰی مومنان را بر توحید محکم کرد یا مراد این است که لازم ساخت بر آنها رعایت کردن و لحاظ کردن کلمه توحید را یعنی چنان طریقه اختیار کنید که به آن کلمه توحید بلند میگردد و در (أَحَقَّ) در اسم تفضیل اشاره است که آن مردمانی که بعد از آنها مسلمان شده اند ایشان حقدار این کلمه اند لیکن اصحاب حدیبیه از همه بیشتر حقدار بودند (وَأَهْلَهَا) در این اشاره است که حقدار بودن ایشان عارضی نبود بلکه در علم اللّه تعالٰی ایشان اهل این کلمه بودند و در این اشاره به آن حدیث است که اختارهم اللّه (الصَّحَابَةَ) لِصُحبَةِ نَبِیِّهِ -