ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
نام بگیرید ایشان را نسبت کننده به پدران ایشان انصاف کامل همین است نزد ﷲ تعالی پس اگر ندانید پدران ایشان را پس برادران شمایند در دین و غلامان (آزاد شده) شمایند ونیست برشما گناهی درآنچه که خطا کرده باشید درآن ولیکن (گناه است) درآنچه اراده کرد دلهای شما وهست ﷲ تعالی آمرزگار رحم کننده -
این خطاب اول به مومنان است برای رد رسم مشرکان و ذکر ادب درباره متبنیٰ است - و چون دراین سوره اشاره به واقعه حارثه بن زید بود که از او رسول ﷲ ﷺ متبنیٰ ساخته بود - ومردم برایش زید بن محمد میگفتند و باز که رسول ﷲ ﷺ که به زن طلاق شده زید (زینب) به حکم ﷲ تعالی نکاح کرد مشرکان و منافقان آغاز اعتراضات را کردند که این چگونه پیغمبر است که با زن پسر خود نکاح کرد ازاین جهت دراین سوره تردید آنرا کرد در آیت چهارم فرمود که زید پسر نبی ﷺ شده نمی تواند حالا دراین آیت منع میکند که زید را به نبی ﷺ به طریقه پسر منسوب مکنید (ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ) مراد از دعا ذکر کردن نام متبنیٰ است و همچنین اورا آواز دادن یعنی بگوئید زید بن حارثه و آواز دهید یا زید بن حارثه - (وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ) این عام قانون الٰهی است که اگر در مسئله متبنیٰ باشد یا در اقوال دیگر باشد ولی خطا در همه معاف است - و چون خطا معاف است پس نسیان به طریقه اولی معاف است زیرا در خطا حکم یاد میباشد ولی خلاف از وی بدون اراده میشود و در نسیان حکم فراموش میباشد -