آیا نمی بینی که هرآئينه اللّه تعالٰی را سجده میکنند کسانی که در آسمانها هستند و کسانی که در زمین اند و آفتاب و ماه و ستارگان و کوه ها و درختان و زنده جان و بسی از مردمان و بر بسیاری از ایشان لازم شده است فیصله عذاب و هرکرا ذلیل گرداند اللّه تعالٰی پس نیست او را هیچ کسی عزت دهنده هرآئينه اللّه تعالٰی میکند آنچه میخواهد -

این آیت دلیل عقلی است که سجود همه عالم برای اللّه تعالٰی دلیل بر توحید و عظمت اللّه تعالٰی است ودر آیت آن مخلوقات را ذکر کرده است که مشرکان عبادت آنرا میکنند پس عجز آن معبودان باطل را بیان میکنند ابن عطیه ذکر کرده است قبیله حمیر عبادت آفتاب را میکردند و کنانه از ماه و تمیم از ستاره بران و لحم از ستاره مشتری و طیی از ثریا و قریش از شعری و اسد از عطارد و ربیعه از ستاره مرزم را عبادت میکردند و از کوه ها و درختان معبودان میسازند و در دواب بقر و مار و خروس داخل است که عبادت آنها کرده شده است در این آیت به فرقه های مشرکین اشاره است به طریقه رد کردن بر آنها بعد از (وَكَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ) لفظ مرحومون پنهان مراد است یا عطف است بر مَنْ فِي الْأَرْضِ از عطف قبیله خاص بر عام بعد از (وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُ) خبر حذف است یعنی مُهانون ذلیلون و مراد در آیت سجده به رضا و توحید است - یا مراد از سجده عام است اگر طوعاً باشد یا کرهاً پس بعد از كَثِيرٌ حَقَّ برای تقدیر حاجت نیست بلکه عطف بر پیش است (وَمَنْ يُهِنِ اللَّهُ) مراد از اهانت ترک سجود اللّه تعالٰی است -