وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
و اللّه تعالٰی او ذاتیست که گسترد زمین را و بیافرید در آن کوه های محکم و دریاها و از هر نوع میوه ها و بیافرید در آن دو جفت میپوشاند شب را بر روز هرآئینه در این بسیار دلالیل توحید است قومی را که تفکر میکنند -
در این آیت دلیل عقلی سفلی است - و پنج امور را از قدرت اللّه تعالٰی ذکر کرده است - (زَوْجَيْنِ) مراد اینست که در تمام بوته ها جفت آن یعنی (مذکر و مونث) است - و قول دوم اینست که مراد از زوجین دو دو نوع است - مانند شیرین و ترش و دانه های بزرگ و دانه های خورد و تَر و خشکی و سیاه و سفید و سبز و سرخ وغیره - (لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ) در آیت پیش صرف محسوسات را ذکر کرده بود و در این آیت با محسوسات معقولات نیز ذکر است زوجیت ثمرات و انقلابات شب و روز اینکه به تفکر محتاج است پس در اخیر این آیت یتفکرون را ذکر کرد از سببی که تفکر گفته میشود به کشیدن معقولات از محسوسات -