وقتیکه بگوید اللّه تعالی ائ عیسیٰ پسر مریم یاد کن نعمت مرا برخود و بر والده خود وقتیکه قوت دادم تورا با روح پاک سخن می گفتی با مردمان در آغوش مادرت و در عمر کهولت و وقتیکه اموختم ترا کتاب (قرآن) و سنت و تورات و انجیل و وقتیکه می ساختی از گِل مانند شکل پرنده به حکم من پس می دمیدی در او پس میشد پرنده (زنده) به حکم من و شفا میدادی کور مادرزاد را و برص دار را به حکم من ، و وقتیکه بیرون می آوردی (از زمین) مردگان را به حکم من و وقتیکه بازداشتم بنی اسرائیل را از تو (از کشتن تو) وقتیکه آوردی به ایشان معجزات روشن پس گفتند کافران از ایشان نیست این مگر سحر اشکارا -

این دلیل نقلی تفصیلی (خاص) است برای نفی علم غیب از عیسیٰ علیه السلام بعد از دلیل اجمالی (اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ) قرطبی گفته است که مراد از ذکر اینست برای امت بیان کن برای اظهار عزت مادر و پسر و برای تاکید حجت آن - نعمتی به معنی جنس است که در آن نبوت و رسالت آن داخل است (وَعَلَى وَالِدَتِكَ) که او از مس نارینه نگه شده است و پاک محافظت شده است وبر دیگر زن ها بهتری داده شده بود (إِذْ أَيَّدْتُكَ) این بدل نعمتی است بدل بعضی یعنی نعمات بی شمار است لیکن این مذکور نعمات خاص است (بِرُوحِ الْقُدُسِ) مصداق آن جبرائیل علیه السلام است که با عیسیٰ علیه السلام هر وقت میگشت - یا مراد از آن روح و نفس عیسیٰ علیه السلام است که پاک بود از چرکی گناه (تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا) این بیان تائید آن است به ذکر حال خاص که آن تقویت قوت ناطقه است و مراد از کلام دعوت الی اللّه است (سوال) در کهولت هرکسی سخن گفته میتواند پس چرا ذکر این حالت را کرد؟ (جواب) در این فواید بسیار است فرق بین کلام مهد و کهولت نیست دوم اینکه بالای عیسیٰ علیه السلام آن حالاتی می آید که بالای یک بشر عام می آید (طفولیت ، پیری وغیره) فایده سوم بعضی مفسرین گفته اند که نبوت وی و به آسمان بالا بردن او پیش از زمان کهولت او بود پس در کهولت مقصد کلام کردن او اینست که او از آسمان فرود خواهد آمد و در عمر کهولت خواهد بود و کلام خواهد کرد (الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ) مراد از کتاب علم ظاهری است آنچه تحریر میگردد و مراد از حکمت آن علم اسرار و باطنی است که بغیر کتابت میباشد قول دوم اینست که این نعمت بعد از نزول عیسیٰ علیه السلام است و مراد از آن قرآن و سنت نبی صل اللّه وعلیه وسلم است و (التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ) پیش از رفع سماء برایش یاد داده شده بود و مکلف بود بر تورات بعد برایش انجیل داده شد (وَإِذْ تَخْلُقُ) این تفصیل نعمات دیگر است - و در این نوع دوم احتیاج او را ذکر میکند یعنی در تصرفات معجزانه محتاج اللّّه تعالی بود به دلیل لفظ اِذْنِی (وَإِذْ كَفَفْتُ) به این آن نعمت را ذکر میکند که در آن دفع ضرر است و در این حاجت سوم (در حفاظت آن) را ذکر کرده است یعنی وقتیکه به بنی اسرائیل این معجزات را آورد پس بعضی کسان کفر کردند و به معجزات سحر گفتند و باز تدبیرهای قتل عیسیٰ علیه السلام را ساختند پس اللّه تعالی او را حفاظت کرد به ذریعه رفع -