در روزیکه جمع کند اللّه تعالی رسل را پس بگوید چگونه قبول شده بودید شما گویند هیچ علمی نیست مارا هرآئينه توی داننده امور پنهانی -

ربط اینست که در پیش کدام احکام و شرایع را ذکر کرد پس تخویف اخروی را برای قبول کردن آن احکام ذکر میکند (يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ) جمع کردن همه امتیان با رسل است ولی سوال انبیاء جدا از امتیان ست پس از وجه شرافت سوال و جواب آنها را جدا از امتیان ذکر کرده است و مراد از آن همه رسولان با رسول آخری است (فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ) اشاره است از آنها در باره تبلیغ پرسان نمیشود بلکه از حال امت پرسان میکند اجابت مستلزم دعوت است یعنی شما دعوت توحید و دین را به امتیان کرده اید لیکن آنها به شما چگونه جواب داده اند یا چگونه اجابت (قبولیت) شما شده است و اجابت عام است (قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا) (سوال) از سوال کردن انبیاء چه فایده است؟ (جواب) اثبات عقیده نفی علم غیب از آنها در دنیا و توبیخ و زجر برای مخالفت کنندگان - (سوال) برای انبیاء علم بود کسانی را موافقت آنها را کرده بودند بود و کسانی را که مخالفت آنها را کرده بودند پس مقصد این قول چه است؟ (جواب(۱)) به اقوال ظاهری که کدام علم حاصل میگردد او در اصل علم نیست بلکه ظن است یعنی بر حال اجابت کنندگان علم یقینی ما نبود بلکه صرف ظن بود این جواب را امام رازی ذکر کرده است - (جواب (۲)) از سبب هیبت قیامت و فزع انبیاء چنین خواهند گفت ولی قرطبی ، خازن و رازی بر جواب رد کرده اند از سببی که انبیاء علیه السلام (وَهُم مِّن فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ ،لَا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ) (جواب(۳) این قول آنها برای اظهار انکسار و تواضع است ولی مراد از آن انکسار و تواضع در نفس الامر نه به طریقه دروغ از سببی که انبیاء علیه السلام از دروغ پاک و معصوم اند - براین هردو جواب بریلیان استدلال کرده اند یعنی ایشان میگویند که انبیاء بر غیب علم دارند لیکن از سبب هیبت یا از سبب تواضع گفته اند که لاعلم لنا؟ پس جواب خواهند داد (لَا عِلْمَ لَنَا بِمَااَحْدَثُوْا بَعْدَنَا) به آن کارها و بدعاتی که این مردمان یعد از مرگ ما پیدا کرده اند و تائید آن حدیث حوض کوثر است که بخاری و مسلم ذکر کرده اند که در آن جواب ملائیک برای نبی صل اللّّه وعلیه وسلم این چنین است (انک لا تدری ما احدثوا بعدک) یقیناً تو نمی دانی که این مردم بعد از تو چه بدعات بوجود آوردند (إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ) این آیت دلیل صریح است که انبیاء علیه السلام الی مرگ شان عالم الغیب نبودند و کدام کارهای که امتیان میکنند از آن اعمال نیز انبیاء علیه السلام خبر ندارند و در کدام حدیث که عرض اعمال (پیش کردن) بر نبی ذکر است بعد از وفات او آن حدیث از روافض است و ضعیف است -