إِلَهِ النَّاسِ
حقدار بندگی انسانان -
(إِلَهِ) به معنی مشهور است به حقدار بندگی گفته میشود و اطلاق آن به آن ذات میشود که مخلوق برای آن حاجات پیش میکند -
فائده: برای تخصیص این سه صفات بسیار وجوه است وجه اول این است که در این صفات ترتیب واقعی است او این است که اول عقیده ربوبیت ضروری است در آن اشاره است که خالق و مالک و عطا کنندهٔ تمام انعامات اللّه تعالٰی است باز اگر کسی وهم کند که او انعامات را برای ماداده است پس همه برای ما مباح است مانند فرقه اباحیه و اهل نظریه اشتراکیت این عقیده را دارند یاکسی بگوید که تحلیل و تحریم در این انعامات اختیار اهل اقتدار است کسانی میگویند اختیار امامان و علماء است کسانی میگویند اختیار پیران است جواب این وهم ها را کرد با مَلِكِ النَّاسِ یعنی او پادشاه است و اختیار حل و حرمت از آن اوست چیزی را حلال کرده است و چیزی را حرام کرده است باز اگر کسی وهم کند که بر ما اطاعت تحلیل و تحریم او به کدام سبب واجب است جواب داده شد به إِلَهِ النَّاسِ ، یعنی حقدار عبدیت است پس بر ما عبدیت آن فرض است -
فائده: دراین معلوم شد که توحید ربوبیت مستلزم توحید طاعة است و آن هر دو مستلزم توحید الوهیت است و مقصد کلان توحید الوهیت است از این سبب در کلمه توحید لفظ الٰه را ذکر کرده است (لآ اِلَهَ اِلّا اللّهُ) و توحید الوهیت متضمن تمام انواع توحید است - از این سبب در قرآن در آخر این صفت را ذکر کرد -