و آنهای که جای گرفتن در خانه ها (و حاصل کردند) ایمان را پیش از آمدن مهاجرین محبت میکنند هر کرا هجرت کند بسوی ایشان و نمی یابند در سینه های خود اندوه از آنچه داده شود (مهاجران را) و ترجیح میدهند بر نفس های خود (مهاجرین را) اگر چه باشند بر ایشان گرسنگی و هرکه دور نگهداشته شود از حرص نفس خود پس این کسان ایشانند کامیابان -

در این پنج صفات انصار را ذکر میکند و برای آنها نیز حصه در مال فئ است (مِنْ قَبْلِهِمْ) مراد از این قَبْل هِجْرَتِهِمْ ، است یعنی پیش از آمدن مهاجرین به مدینه انصار در مدینه سکونت میکردند و اکثر ایمان آورده بودند زیرا دو وفد آنها در مکه با نبی صل اللّه وعلیه وسلم بیعت عقبه را کرده بودند و باز به دعوت آنها اکثر اهل مدینه ایمان آورده بودند (وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِم حَاجَةً) مراد از (حاجة) حسد ، بغض و غش و اندوه است (مِمَّا أُوتُوا) یعنی که برای مهاجرین مال فئ و زکوة وغیره بیشتر داده شود و عزت و مرتبه داده شده اند انصار بر آن هیچ اندوه و حسد نمیکنند (وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ) این دلیل محبت و عدم حسد و اخلاص انصار است - خَصَاصَةٌ، به نفس احتیاج و ضرورت و گرسنگی گفته میشود یعنی ایثار ایشان از سبب استغناء نیست بلکه با وجود احتیاج از سبب محبت است و بسیار واقعات احتیاج انصار در احادیث آمده است و مفسرین بسیار قصه های آنها را نوشته اند - (وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ) در این اشاره است که این اوصاف گذشته دلیل است که در انصار شح و بخل نبود و ایشان مستحق فلاح اند - فرق بین شح و بخل این است که بخل عام است اگر طبیعت گشته باشد یا نباشد و شح آن است که حرص طبیعت انسان بگردد - ابن کثیر از امام احمد حدیث نقل کرده است که شح و ایمان در دل بنده هیچگاه جمع نمی گردد -