ائ مردمان: هرآئينه ما آفریدیم شما را از یک مرد و از یک زن و گردانیدیم شما را خانواده ها و قبیله ها تا یکدیگر را بشناسید هرآئينه گرامی ترین شما نزد اللّه تعالٰی متقی ترین شما است به تحقیق اللّه تعالٰی به همه چیز دانا خبردار است -

در این آیت ادب هفتم را ذکر میکند که سبب اتحاد و اتفاق است و برای نجات یافتن از تفرق و فساد طریقه نیکو است حاصل این است (باربط ماقبل) که یک انسان حقارت انسان دیگر را و خودش تکبر را از سببی میکند که جنس من جدا است این درست نیست از سببی که همه از یک مادر و پدر آفریده شده اند یا تکبر از سبب نسب میکند نسب بغیر از تقوی هیچگاه سبب عزت نیست بلک صرف برای تعارف و شناسای است بلی عزت صرف به تقوی است و شخص متقی حقارت دیگر و خودش تکبر نمی کند بلکه از سبب تقوی از خصلت های گذشته بد خود را نگهمیدارد (يَا أَيُّهَا النَّاسُ) در این ادب خطاب عام را ذکر کرد از سببی که هم جنس شدن و تفاوت نسب ها به مومنان خاص نیست کافران نیز همه اولاد آدم و حوا علیهما السلام اند و نسب های متخلف در ایشان است (مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى) مراد از آن آدم و حوا علیهما السلام اند (شُعُوبًا) جمع شعب است به اجداد دور گفته میشود مانند که در عرب ربیعه، مضر، اوس، خزرج اند (وَقَبَائِلَ) جمع قبیله است تحت شعب به نیاکان منسوب میباشد مانند که کنانه یک قبیله است (لِتَعَارَفُوا) این حکمت برای تقسیم نسب ها است که نسب های خود را بشناسید و از سبب آن صله رحمی کنید - در حدیث ترمذی آمده است ، که رسول اللّه صل اللّه وعلیه وسلم فرموده است که از نسب های خود به این اندازه یاد بگیرید که صله رحمی به آن میکنید، این دلیل اشکار است که نسب ها برای فخر و تکبّر و برای عزت و شرافت نیست پس فخر کردن بر نسب این خصلت اهل جاهلیت است (إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ) یعنی نزد اللّه تعالٰی سبب بلند بودن مرتبه و کرامت صرف تقویٰ است - و قرطبی گفته است که تقویٰ لحاظ کردن آوامر و نواحی در حدود اللّه تعالٰی است و خود را نگهداشتن است از آنچه که اللّه تعالٰی از آن نهی (منع) کرده است - و در لفظ عِنْدَ اللَّهِ اشاره است که به گرامی شدن در نزد مردم اعتباری نیست مقصد بزرگ حاصل کردن عزت در نزد اللّه تعالٰی است و در اسم تفضیل أَتْقَاكُمْ اشاره است که تقوی نیز مرتبه های مختلف دارد پس کرامت عنداللّه نیز به تفاوت است -