و اگر بخواهیم نشان دهیم به تو ایشان را پس البته خواهی شناخت ایشان را به علامات ایشان و البته حالا میشناسی ایشان را در سخنان چست ایشان و اللّه تعالٰی میداند عمل های شما را -

چون بعضی علامات و صفات منافقین ذکر شد و همه را بیان کرد از این سبب در این آیت ذکر میکند (لَأَرَيْنَاكَهُمْ) مراد از این نشان دادن همه علامات است (وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ) این ذکر یک علامت خاصه است یعنی در وقت لحن القول ضرور میشناسی - سوال: این جمله دلالت میکند که نبی صل اللّه وعلیه وسلم همه منافقان را میشناخت و از آیت (۱۰۱) سوره توبه صراحتاً اشکار میگردد که او همه را نمی شناخت؟ جواب: جواب آنرا ابن کثیر در سوره توبه نوشته است حاصل آن است که این از باب توسم است (یعنی شناختن به علامات) و از این لازم نمی گردد که همه منافقان را به تعین و به تفسیر بدانی حاصل جواب این است که به لحن القول شناخته میشوند لیکن هر منافق در هر وقت لحن القول نمی کرد از این سبب بر همه علم حاصل نشد - سوال: در حدیث مسند احمد است که نبی صل اللّه وعلیه وسلم در روز جمعه به یک یک منافق آواز داد و از مسجد بیرون راند و نام سی وشش کسان را گرفت پس معلوم شد که همه منافقان را شناخت؟ جواب: از این معلوم شد که نبی صل اللّه وعلیه وسلم بعضی منافقان را شناخته بود همه را نشناخته بود (وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَالَكُمْ ) یعنی بر همه اعمال ظاهری و باطنی شما صرف اللّه تعالٰی علم دارد این دلیل است که پیغمبر نیز بر همه اعمال مخلوق علم ندارد -