پس چرا مدد نه کردند ایشان را آنهای را که ساخته بودند بجز اللّه تعالٰی معبودان از برای تقرب (به اللّه تعالٰی) بلکه فراموش شدند از ایشان و این دروغ ایشان بود و آن سخنانی بود که از خود بر می بستند -

این رد شرک است که متفرع برای واقعه پیش است و این جواب شبهه مشرکان است که ایشان میگویند که ما یا بابا مدد کن یا شیخ عبدالقادر وغیره از سببی میگوئیم که به برکت آن عذاب های ما و مصیبت های ما دفع میگردد حاصل جواب این است که مشرکان گذشته (عادیان وغیره) چنین میکردند وقتیکه بر ایشان عذاب آمد پس الٰهه ایشان ایشان را مدد نکردند (قُرْبَانًا) هر آنچه است که با آن تقرب به اللّه تعالٰی شده میتواند - پس مشرکان بزرگان و اولیاء را وسیله برای نزدیکت به اللّه تعالٰی ساخته اند مانند این در سوره زمر (۲) گذشته است (إِفْكُهُمْ) برگشتن از توحید یا ذالک اشاره است برای ضلال الٰهه و در إِفْكُهُمْ مضاف پنهان است یعنی اثرإِفْكُهُمْ -