و آن روز که دمیده شود در صور پس مضطرب شوند آنهای که در آسمانها اند و آنهای که در زمین اند مگر کسی را که بخواهد اللّه تعالٰی (نجات دادن آنها) و همه می آیند پیش آن عاجزی کنندگان -

از این آیت تخویف اخروی شروع است و سه حالات را در این آیت ذکر کرده است و صحیح این است که نفخ فی الصور دو بار است اول برای فناء دوم برای بعث - و فزع و صعق یکی است و مراد از آن صور اولی برای فنا است از سببی که بعد از آن حالات کوها را ذکر کرده است - و به آن فنا فزع و صعق نیز گفته میشود از سببی که ترس و بیهوشی اول می آید باز میمیرند ، در (إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ) اختلاف است بعضی گفته اند شهداء اند و انبیاء علیهم السلام در آن نیز داخل اند و بعضی گفته اند مراد از آن ملائيک اند - و بعضی گفته اند که مراد از آن مومنان کامل اند به قرینه (۸۹) مراد این است که پیش از فناء فزع و اضطراب می آید ایشان از آن مستثنیٰ اند بالفرض اگر در آنوقت موجود باشند (وَكُلٌّ أَتَوْهُ) کل در معنی جمع است پس ضمیر جمع را برای آن راجع کردن صحیح است قول دوم این است که این نفخ فی الصور در روز محشر است بعد از بعث و فزع به معنی صعق (بیهوشی) است -