پس دور کنند چرک خود را و ایفا کنند نذر های خود را و طواف کنند بیت (خانه) آزاد را -

چون در سوره بقره اعمال حج را الی وقوف و رمی منیٰ ذکر کرده بود در این سوره اعمال پس از آنرا ذکر میکند یعنی در منیٰ ذبح کند و باز حلق کند - در (ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ) مراد این است که تفث موی ها و ناخن ها است دور کردن آنها واجب است در روز نحر ، و باز طواف فرض کند در (وَلْيَطَّوَّفُوا) طواف فرض مراد است (وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ) دیگر واجبات مراد است اگر بر خود نذر الٰهی را مانده باشد در باره مال یا ذبح حیوان پس وفا بر آن واجب است و اگر دیگر واجبات حج از جانب اللّه تعالٰی باشد -
فایده: وفا دلیل است که از چیز نذر شده خودش نخورد زیرا وفا به دادن کامل میگویند و این دلیل است که وفا به نذر واجب است (الْعَتِيقِ) در این بسیار وجوه است اول اینکه عتیق به معنی کهنه است و در حدیث صحیح تائید آن است که اولین مسجدی است که در روی زمین ساخته شده است و در سوره العمران (۹۶) چنین ذکر شده است ، به معنی آزاد نگه داشته شده از دست های جابران و ظالمان الی قرب قیامت و ترمذی روایت کرده است به سند حسن از عبداللّه ابن زبیر رضی اللّه عنهما که رسول اللّه صل اللّه وعلیه وسلم فرموده است که برای این عتیق از سببی گفته میشود که غالب شده نمی تواند بر آن جبَّار ، و تفصیل آن در تفسیر قرطبی موجود است ، سوم اینکه آزاد است از ملکیت مردم - چهارم اینکه در این مردم از گناهان آزاد میشوند ، پنجم اینکه عتیق به معنی کریم و شریف است -