پس آمد بعد از ایشان نائبان ناخلف که ضایع کردند نماز را و روان شدند برخواهش (نفس) پس زود است که روبرو شوند به سزای سرکشی -

این جواب شبهه است - شبهه این است که از واقعات انبیاء معلوم شد که توحید دین صحیح است پس مخالف از آن این ادیان چگونه پیدا شدند - جواب داده شد که پس از انبیاء علیهم السلام مردمان ناخلف درامت پیدا شدند وآنها دین انبیاء علیهم السلام را برباد کردند وبرباد کردن به دو طریقه است طریقه اول (أَضَاعُوا الصَّلَاةَ) مراد ازآن همه دین است زیراکه با اضاعت صلاة لازم میگردد اضاعت همه دین را و مطلب این است که طریقه انبیاء را ترک کردند وطریقه دوم (وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ) مراد این است که موافق خواهشات خود دین را ایجاد کردند حاصل اینکه توحید و سنت را ترک کردند وبر شرک و بدعت روان شدند (خَلْفٌ) به سکون لام جانشین ناخلف را میگویند (غَيًّا) این نام یک وادی (یا گودال) است یا به معنی سرکشی و گمراهی است پس مراد ازآن جزاء الغیی است یا به معنی خسران است -
فایده: درآیت (۱۶۶) سوره اعراف ذکر آن مردمی است که ملایان نیمچه بودند - وسبب گمراهی حرص دنیا است - ودراین آیت ذکر مردم عام است که دین را برباد کرده اند وسبب آن جهل و اتباع شهوات است (أَضَاعُوا الصَّلَاةَ) بربادی عامه است ترک کردن و تاخیرکردن اوقات و به نقصانی کردن تعدیل ارکان شامل است واز حسن بصری روایت است که نمازهای جماعت را ترک میکنند ودر پی زمین شده اند این همه در اضاعوالصلوة شامل است -