فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
پس شما نکشته اید ایشان را و لیکن اللّه تعالٰی کشت ایشان را و نرسانیده ای تو سنگریزه ها را به چشم های کافران وقتیکه افگندی از مشت خود لیکن اللّه تعالٰی رسانید به چشم ایشان (و این کار را کرد) وتا عطا کند مومنان را از نزد خود عطای نیکو هرآئینه اللّه تعالٰی شنواست بر هر چیز داناست بر هر چیز -
این علت ششم دعوی اول است حاصل آنست که آن مشرکان در بدر کشته شدند یا در چشم های ایشان سنگ ها خوردند شما نه کرده اید بلکه اللّه تعالٰی کرده است و به آن غنیمت حاصل شده است پس در آن اختلاف مکنید (وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ) این نسبت یا به آن سبب است که اللّه تعالٰی توفیق قتل داده بود مومنان را باوجود اندک بودن اسباب - وجه دیگر آنست که به ذریعه ملائک قتل شده بودند زیرا از بعضی روایات ثابت است که صحابی هنوز نزده بود و پیش از آن سر کافر می افتاد - سوال: در این آیت نیز نسبت رمی به پیغمبر صل اللّه وعلیه وسلم شده است و نیز از آن نفی شده است وجه آن چه است؟ جواب: آنست که نسبت رمی به اعتبار ظاهر است که پیغمبر صل اللّه وعلیه وسلم یک مشت سنگریزه را گرفت و بسوی کافران انداخت - ونفی رمی از آن وجه است که آن سنگریزه را به چشم کافران رساندن کار پیغمبرصل اللّه وعلیه وسلم نبود بلکه کار اللّه تعالٰی بود زیرا این معجزه است -
فایده: کدام فعلی که به اختیار و کسب بنده است که آن رمی است (سنگریزه زدن است از دست) نسبت آن را به نبی کرد با اذرَمیت وکدام کاری که از کسب و اختیار بنده بیرون است آن را از نبی نفی کرد - اللّه تعالٰیت به خود نسبت کرد - سوال: در قتل چرا نسبت ظاهری را به مومنان نکرد مانند رمی؟ جواب: مراد از قتل روح قبض کردن است بعد از عمل قاتل و نسبت روح گرفتن صرف به اللّه تعالٰی شده میتواند و در کسب بنده استعمال آله قتل است به آن نیز قتل گفته شده میتواند لیکن اینجا این معنی مراد نیست -