نیست هیچ شریک اورا و با این مامور شده ام و من اول اهل توحیدم -

نفی شرک اعتقادی و عملی هردو مراد است (وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ) هر نبی در امت خود مسلم اولین است و گفتن این لفظ خصوصیت نبی صل اللّه و علیه وسلم است و برای امتیان بغیر خواندن قرآن گفتن این کلمه نیست بلکه باید وانامن المسلمین بگوید چنانچه در بعضی روایات آمده است - [۱۶۴] این طریقه تعلیم دیگر است و جواب سه سوال است - سوال اول: به جز از اللّه تعالٰی کسی دیگری مدبر عالم شده میتواند پس نسل آن به کار است مانند قطب؟ جواب: اللّه تعالٰی پروردگار و مدبر هر چیز است پس به مدبر دیگری ضرورت نیست - سوال دوم: اگر گفته شود که با این عقیده انسان گنهگار نمیشود؟ جواب: (وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ) مراد از کسب کردن گناه است مانند شرک کردن با اللّه تعالٰی که او معاف نمیگردد بلکه گناه شرک بر مشرک ضرور می آید - سوال سوم: اگر کسی بگوید که گناه این کار را من می بردارم لیکن تو چنان کار بکن؟ جواب: (وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى) سوال: بار گناه بالای هیچ کسی دیگری آمده نمیتواند بغیر از گنهگار پس چرا تخصیص وَازِرَةٌ را کرد؟ جواب: چنین وساوس افگنان همیشه وَازِرَةٌ (گنهگار) اند از این سبب مشخص کرد اگر چه حکم عام است و جواب چنین سوال در آیت (۱۲) سوره عنکبوت ذکر شده است (ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ) این تخویف اخروی است (فَيُنَبِّئُكُمْ) انباء مراد از خبر دادن فیصله کردن است در بین حق پرست و باطل پرست به جزاء و سزا دادن -