همه صفات خدا بودن خاص اللّه تعالی را است که پرورش دهنده همه عالمیان است -

(الْحَمْدُ لِلَّهِ)و این دعوه این سوره است و در آغاز پنج سوره امده است سوره انعام، سوره کهف، سوره سبا، سوره فاطر - و در قرآن کریم در چندین موارد این کلمه ذکر است - حمد در لغت عربی به ستایش (صفت کردن) گفته میشود و در اصطلاح قرآن کریم ستایش کردن اللّه تعالٰی به آن صفت های که اللّه تعالٰی برای خود در قرآن کریم ذکر کرده است و در احادیث رسول اللّه برای اللّه تعالٰی بیان کرده است و خلاصه آن صفات این است (۱) تصرف واکداری و اختیار مطلق (۲) علم به هرچیز که غایب است یا حاضر است با آن چه شده است و به آن چه میشود (ماکان مایکون) و به این صفات الوهیت (خدا بودن) گفته میشود (لِلَّهِ) لام برای تخصیص است یعنی این صفات الوهیت برای اللّه تعالٰی خاص است در این هیچ کسی شریک او نیست نه نبی نه ولی نه ملک و جن و نه پیر و فقیر و همه مخلوق - به این گونه در این رد است به همه اقسام شرک و به همه گروهای مشرکین (رَبِّ الْعَالَمِينَ) این صفت دلیل اول برای دعویٰ این سوره است و این صفت را مشرکان برای اللّه تعالٰی قبول کرده اند مانند سوره مومنین در آیه های (۸۷،۸۶) - رب از تربیت گرفته شده است یعنی یک چیز را به تدریج به کمال خود رساندن در تربیت دو اصل شامل است اول پیدا کردن اسباب زندگی برای تربیت دوم پیدا کردن اثرات در اسباب تربیت و این کارها را بدون اللّه تعالٰی دیگر کسی نمی تواند به این سبب این صفت برای اللّه تعالٰی خاص است و برای رب در لغت عربی معانی زیادی است و بعضی از آنها در قرآن نیز مستعمل است - سید، مالک ، مصلح ، خیرخواه، حاکم، صاحب اختیار حکم، پرورش دهنده، معبود - (الْعَالَمِينَ) جمع عالم است به تمام موجودات بدون اللّه تعالٰی عالم گفته می شود که دارای اقسام زیاد است برای این به صیغه جمع ذکر شده است و تفسیر آن در سوره شعراء در آیتهای (۲۸،۲۶،۲۴) ذکر شده است-