هرآئینه انسان به رب خود بسیار ناسپاس است -

این جواب سوگند است و در اول زجر است و مراد از الْإِنْسَانَ انسان منکر مراد است به قرینه صفات بعد از این (لَكَنُودٌ) ده معنی آنرا قرطبی ذکر کرده است بعضی این است (۱) ناشکری کننده (۲) کسی که مصیبت ها را ذکر میکند و نعمت ها را فراموش میکند (۳) کسی که به تنهایی خوراک میکند و بخشش نمیدهد و بر غلامان (خادمان) خود ظلم میکند - و مناسبت قسم و جواب این است که اسپان و شترها را اللّه تعالٰی برای خیر آفریده است لیکن انسانان ظالم برای ظلم کردن استعمال میکنند و این ناسپاسی است پس چنین هرانسانی که نعمت های اللّه تعالٰی را بی مصرف و بیجا استعمال میکند او کنود است ، پس هر مشرک کنود است ، و اسراف کننده کنود است ، و ظالم که قوت جسمی و مالی خود را برای ظلم استعمال میکند کنود است و عالم که علم خود را بیجا استعمال میکند (عمل نمی کند دعوت نمی کند) کنود است -