قسم است به آفتاب و به روشنی آن در وقت چاشت -

ربط: این سوره با ماقبل از چندین وجوه است وجه اول این است که در سوره پیش دو نوع انسانها را ذکر کرد در این سوره فرق عاقبت را در میان آنها ذکر میکند - وجه دوم این است که در آن سوره زجر بود بر طغیان کنندگان این امت در این سوره ذکر است طاغیان امت های گذشته که ثمودیان است -

تفرقه میان عاقبت دو گروه است به همراه تخویف دنیوی به یک گروه ، و اللّه تعالٰی دو نام خود را ذکر کرده است - اللّه ، رب و هفت صفات فعلیه اللّه تعالٰی برای معرفت اللّه تعالٰی است -

در اول چهار شواهد را ذکر میکند برای دعویٰ سوره الی (۱۰) باز تخویف دنیوی به واقعه ثمودیان طغیان و تکذیب و عقر آنها ذکر است و از جانب اللّه تعالٰی دمدمه و تسویه ذکر شده است -

این سه سوگند است سوگند اول (وَالشَّمْسِ) است در قرآن کریم و سنت که چقدر صفات و منافع شمس را ذکر کرده است و یا که با عقل سلیم و حواس کدام فواید آن اشکار شده است در این لفظ به همه آن اشاره است - سوگند دوم (وَضُحَاهَا) به ضُحیَ به روشنی زیاده گفته میشود که در وقت چاشت روشنی آن زیاده میشود در وقت چاشت روشنی آفتاب زیاده میشود و گرمی آن کم میباشد پس نفع آن بر ضرر زیاده میباشد - سوگند سوم (وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا) مراد از این شب اول ماه است وقتیکه آفتاب در مغرب غایب شود در این قوت ماه اشکار میشود و باز در پشت آفتاب زود غایب میشود و در این وقت روشنی آن نیز بسیار کم میباشد یا مراد از آن ماه شب چهاردهم است وقتیکه آفتاب در مغرب غروب کند در این وقت ماه از مغرب اشکار میگردد لیکن باز هم روشنی آن از آفتاب کم است -