پس چنین نیست قسم میخورم به سرخی شام -

این قسم بر چهار چیز است و این حالات مختلفه به ترتیب است اول شفق است که ابتداء شب است باز شب کامل شود و در آن حیوانات عام به جایهای خود جمع میشوند و در شب ماه است که آن نیز تدریجاً به کمال خود میرسد (بِالشَّفَقِ) شفق در لغت و در شرع در هر دو به سرخی شام گفته میشود که وقت آخری شام است و غائب شدن آن ابتداء خفتن است و در نزد بعضی اهل علم به آن سفیدی گفته میشود که بعد از سرخی میباشد یعنی شفق از اضداد است - (وَمَا وَسَقَ) وسق به جمع کردن گفته میشود یعنی در شب جمع میشوند آنچه در روز پراگنده شده میباشند (اتَّسَقَ) این نیز از وسق است یعنی که در شب چهادرهم ماه جمع شود و پر شود اول خورد میباشد باز آهسته آهسته کامل میگردد -