وقتیکه آسمان بترکد -

وبه این سورة انفطرت و اذالسماء انفطرت و سورة المنفطره نیز گفته میشود -
ربط: این سوره به سوره پیش از چندین وجوه است وجه اول این است که در آن سوره زجر بود به این تذهبون و در این سوره زجر است به ماغرک اه ، وجه دوم اینکه در آن سوره دوازده احوال ذکر بود در این سوره اختصار آنرا به چهار حالات میکند -

اثبات قیامت است به ملاقات انسان با آن کارهای که کرده است و آنچه باقی گذاشته است با زجر دادن به ارتکاب گناهان به سبب اغترار بر احسانات رب العالمین و با نسیان یوم الدین - و در این سوره سه اسماء حسنیٰ و پنج صفات فعلیه اللّه تعالٰی ذکر است -

اول چهار احوال قیامت را ذکر میکند باز دعویٰ سوره الی (۵) است باز زجر اول است به اغترار انسان بر پرودگار خود که پنج صفت او را ذکر کرده است الی (۸) باز زجر دوم به تکذیب است ، باوجود کراماً کاتبین و چهار صفات آنهارا ذکر کرده است الی (۱۶) - باز بشارت و تخویف اخروی است به ذکر سه حالات منکرین و به سه حالات یوم الدین و حال آخری آنها رد بر شرک فی التصرف است در آخرت هم -

این حال اول و دوم است (إِذَا السَّمَاءُ) تمام انسانها مراد است (انْفَطَرَتْ) فَطَر به ترکیدن تازه گفته میشود که برای بار اول می ترکد که پیش از این در آن فطور نبود - مانند که دندان اول یک بچه بیرون شود عرب میگویند فطر ناب البعیر (انْتَثَرَتْ) بدون ترتیب فروریختن ستاره ها که آسمان از آنها خالی میشود -