آیا نیافریدیم شمارا از آب سبک -

این دلیل عقلی نفسی آفریدن اولی انسان است ، برای اثبات بعث بعدالموت (مَاءٍ مَهِينٍ) این نطفه که آب ضعیف است و سبک است یعنی از آن نفرت کرده میشود یکسان است اگر پاک باشد یا پلید باشد از این استدلال پلید بودن منی شده نمی تواند - و مراد از مآءٍ جنس آب است یعنی آب مرد و زن از سببی که از نصوص دیگر ثابت است که خلق بچه از هر دو آب شده است - (قَرَارٍ مَكِينٍ) مراد از آن رحم مادر است که باوجود ثقل حمل در رحم محفوظ میباشد (إِلَى قَدَرٍ مَعْلُومٍ) مراد از آن زمان ولادت است که شش ماه یا نه ماه است بنابر اکثر عادات اگر چه گاه گاهی از این زیاده تر نیز میشود - (مَعْلُومٍ) به اعتبار عرف و عادت زنان معلوم است (فَقَدَرْنَا) بعضی اهل لغت در میان تخفیف و تشدید فرق کرده است یعنی مخفف از قدرت است پس این تاکید پیش است یعنی خلق انسان به این طریقه ذکر شده خاص قدرت اللّه تعالٰی است دیگر هیچ یکی چنین قدرت خلق را ندارد - و بعضی اهل لغت معنی مشدد و مخفف را یکسان کرده است یعنی تقدیر کردن ، پس اللّه تعالٰی اندازه و تقرر زمان ولادت را کرده است و احوال این بچه را و از سعادت و شقاوت آن پس قادرون به معنی مقدرون است پس با این معنی اشاره به مسئله تقدیر است -