فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ
پس چون خیره شود چشم -
این تخویف به ذکر هیبت های روز قیامت است و این جواب أَيَّانَ به طریقه تخویف است (بَرِقَ) به معنی تحیَّر و دهشت است یابه معنی بلندی و بجای ایستاد شدن چشم است مانند در سوره ابراهیم (۴۳) واین حالت در وقت مرگ و در وقت بعث هر دو است (وَخَسَفَ الْقَمَرُ) این خسوف برای همیشه است و خسوف قمر در دنیا برای یک وقت میباشد - (وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ) مراد از جمع خسوف هردو است یعنی هردو یکسان بی نور میشوند - یا مراد این است که از طرف مغرب هر دو یکجا خیره اشکار میشوند و این قول از ابن عباس و ابن مسعود رضی اللّه عنهما روایت است یا اینکه در روز قیامت هر دو جمع کرده خواهد شد و در آتش جهنم می آندازد برای ملامت کردن آنهای که عبادت او را میکردند برای عذاب نمی آندازد -