قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللَّهُ وَمَنْ مَعِيَ أَوْ رَحِمَنَا فَمَنْ يُجِيرُ الْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ
بگو فکر کنید اگر هلاک کند مرا ﷲ تعالی وآنان راکه بامن اند (همراهان) یا رحمت کند برما پس کیست که پناه دهد کافران را از عذاب دردناک -
بگو فکر کنید اگر هلاک کند مرا اللّه تعالٰی و آنهای را که با من اند (همراهان) یا رحمت کند برما پس کیست که پناه دهد کافران را از عذاب دردناک -
در این دلیل عقلی دیگر اعترافی سکوتی است به همراه ذکر طریقه تعلیم در جواب قول منکرین که ایشان میگفتند که این نبی و مومنان خواهند مرد و ما از ایشان نجات خواهیم یافت مانند که در سوره طور (۳۰) است و گاهی میگفتند که این نبی و همراهان او مخالفت معبودان ما را میکنند بر ایشان عذاب خواهد آمد حاصل جواب این است که فکر مارا مکنید فکر خود را کنید که بر شما عذاب بیاید که شما را نجات میدهد ، ما ذات رحمان صرف یک اللّه تعالٰی را قبول داریم او ما را نجات میدهد (إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللَّهُ) اهلاک به معنی مرگ عاجل و رحم به معنی مهلت و به تعویق انداختن مرگ است یا اهلاک به معنی عذاب است و رحم به معنی نصرت و غلبه اسلام است (فَمَنْ يُجِيرُ الْكَافِرِينَ) شرط آن در اصل پنهان است یعنی وقتیکه اللّه تعالٰی بر شما از سبب کفر اشکار شما عذاب دنیا یا آخرت بیاورد پس شما را ائ کافران که نجات میدهد (قُلْ هُوَ الرَّحْمَنُ) این دلیل جزا مقدر است که پیش ما ذکر کردیم حاصل این است که مابه رحمانیت اللّه تعالٰی (که صرف او برکات دهنده است شریک آن نیست) ایمان داریم و اگر تکلیف می آید بر او توکل میکنیم پس امید ما است که اللّه تعالٰی ما را عذاب نخواهد داد و ما را از تکالیف نجات خواهد داد (وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَا) در این اشاره به رد شرک فی التصرف و فی العلم است از سببی که مطلب شرعی توکل این است که هر نفع و ضرر را از جانب اللّه تعالٰی میداند و او را صاحب علم و حکمت میداند بغیر از شرک -