بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
پاکی میگویند اللّه تعالٰی را آنچه در آسمانها است و آنچه در زمین است و خاص اللّه تعالٰی غالب باحکمت است -
به این سوره حوارئین و سوره عیسیٰ نیز گفته میشود -
ربط: آن با ماقبل این است که در سوره گذشته زجر به مومنان بر کارهای غیر مناسب بود در این سوره زجر است به اقوال غیر مناسب وجه دیگر این است که در آن سوره منع بود از دوستی با مشرکان در این سوره ترقی است که با آنها جنگ و قتال کنید -
زجر است به مخالفت عمل از قول (۳،۲) مانند که به همراه دعوی ایمان از جهاد و قتال روی گشتاندن و مسئله توحید نیز در اول ذکر است و ترغیب به جهاد در (۴) است -
مختصر خلاصه این است که در این سوره سه خطابات است با يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا در خطاب اول زجر است به ترک قتال فی سبیل اللّه و ترغیب به قتال است و در دوم بشارت اخرویه و دنیویه است و در سوم ترغیب است که به طریقه حوارئین جهاد کنید - و تفصیل این دلایل نقلیه است اول از موسیٰ علیه السلام و دوم از عیسیٰ علیه السلام و تخویف است به ذکر حال یهود که آنها قتال فی سبیل اللّه را ترک کرده بودند - باز ترغیب به اطاعت رسول آخرین است خصوصاً در قتال فی سبیل اللّه و تاکید ترغیب را به بشارت عیسیٰ علیه السلام ذکر کرده است در باره این رسول و زجر به تکذیب است و زجر به افتراء است و زجر به اطفاء نور اللّه است - باز ذکر میکند صدق رسول را که او برای قتال فی سبیل اللّه فرستاده شده است - باز بشارت دنیویه و اخرویه در باره جهاد است و در اخیر ترغیب است به نصرت و قتال فی سبیل اللّه در شان حوارئین -
در این ذکر توحید است با تعبیر تسبیح - و در این اشاره به دفع کردن اعتراض است که فائده قتال به شما راجع است اللّه تعالٰی به آن محتاج نیست از سببی که اللّه تعالٰی از هر عیب و احتیاج چنان پاک است که اهل آسمانها و اهل زمین بر پاکی آن گواهی میدهند -