امروز حلال کرده شد برای شما چیزهای پاک و طعام حلال آن کسانی که داده شده است به آنها کتاب حلال است برای شما و حلال شما حلال است برای ایشان و زنان موُمن پاکدامن و پاکدامن ایشان که داده شده است به آنها کتاب پیش از شما وقتیکه که می پردازید به ایشان مهرهای ایشان را در قید نکاح آوردنده هستید نیستید اشکارا بدکاری کننده و نیستید پنهانی دوست گیرنده و کسی که یکجا کرد کفر را با ایمان پس یقیناً ضایع شد عمل او و او در آخرت از زیانکاران است -

این نیز تفصیل حلال است آن حلالی که تعلق دارد به کتابیان و مسلمانان (وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ) ابن کثیر گفته است که اجماع مسلمانان است که مراد از طعام ذبایح است یا عام است که ذبایح در آن داخل است به این شرط که نام غیراللّه را بر آن ذکر نه کرده باشد - و در اینجا مراد از طعام ذبایح است زیرا بغیر از مذبوح همه خوراک ها چون نان ، میوه وغیره غیر کتابیان نیز جایز است - و دلیل نقلی این است که نبی صل اللّه وعلیه وسلم در روز خیبر دعوت کتابیان را پذیرفته بود و گوشت بز بود که آنان در آن زهر آمیخته بودند - و تخصیص ذبح حل یهود به این سبب است که در دین آنها ذبح به نام غیراللّه حرام است ، و آنان نیز بالای مذبوحه خود نام اللّه تعالی را ذکر می کنند (وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ) مراد از این پاکدامن است اگر حره ازاد باشد یا کنیز باشد زیرا حلال بودن کنیز در سوره النساء در آیت (۳۵) ذکر است واین جمله تمهید برای جمله بعدی است (وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ) اینجا در محصنات دو قول است اول اینکه به معنی پاکدامن است اگر حره باشد یا کنیز باشد اگر حربیه باشد یا ذمی باشد این قول امام ابوحنیفه رحم اللّه است و دوم این که به معنی حرائرو (آزاد) است پس نکاح کنیز کتابی جایز نیست این قول امام شافعی رحم اللّه است أُوتُوا الْكِتَابَ مراد از این یهود و نصارا اند با وجود اینکه شرک و کفر می کنند زیرا که موُمنه موحدین در لفظ پیش (الموُمنات) داخل است این قول همه اهل سنت و الجماعت است -
سوال: از ابن عمر رضی اللّه عنهما روایت است که نکاح به مشرکان کتابیان جایز نیست؟
جواب: منع به کراهیت آن حمل است چنانچه از عمر رضی اللّه عنه نیز کراهیت نقل است با جواز آن (وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ) این جواب سوال است هنگامی که نکاح با کتابیه مشرکه جایز کرده شد پس معلوم می گردد که دین آنها نیز صحیح است؟ جواب شد که در دین آنها کفر مخلوط است با ایمان پس آن دین باطل است بِالْإِيمَانِ مراد از این موُمن بِهِ است یعنی توحید ، رسالت ، قرآن ، بعث البعدالموت وغیره و کفر به معنی جهود و انکار است -